Nhiều quán nhỏ bắt đầu bằng tiền của bạn bè, người thân, và cũng nhiều mối quan hệ rạn nứt vì khoản tiền đó không ai gọi đúng tên: người đưa tiền nghĩ mình góp vốn làm ăn, người nhận tiền nghĩ mình chỉ vay. Hai mô hình này khác nhau căn bản về quyền lợi và rủi ro, nên giấy tờ phải khác nhau. Bài viết đối chiếu phần góp vốn trong Luật Doanh nghiệp 2020 và nêu phần vay tài sản ở mức nguyên tắc khung.
Trước tiên, hãy kiểm tra những gì
Việc đầu tiên là xác định rõ bản chất khoản tiền trước khi nhận: người đưa tiền có muốn trở thành thành viên, cổ đông, cùng chia lãi và chịu lỗ theo kết quả kinh doanh hay không, hay chỉ cho vay và nhận lại tiền theo kỳ hạn bất kể quán lãi hay lỗ. Việc thứ hai là xác định mô hình kinh doanh hiện tại là hộ kinh doanh hay công ty, vì góp vốn thành viên chỉ đặt ra khi có doanh nghiệp để góp vào. Việc thứ ba là liệt kê tài sản sẽ đưa vào, gồm tiền mặt, thiết bị, mặt bằng, và thống nhất cách định giá với tài sản không phải tiền.
Quy định đã được đối chiếu nói gì
Nếu là góp vốn vào công ty, Điều 34 của Luật Doanh nghiệp 2020 quy định tài sản góp vốn gồm Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và tài sản khác định giá được bằng Đồng Việt Nam. Chỉ người là chủ sở hữu hợp pháp hoặc có quyền sử dụng hợp pháp đối với tài sản mới có quyền dùng tài sản đó để góp vốn.
Điều 35 quy định thành viên phải chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn cho công ty; với tài sản không đăng ký quyền sở hữu, việc góp vốn thực hiện bằng giao nhận có xác nhận bằng biên bản, và việc góp vốn chỉ coi là thanh toán xong khi quyền sở hữu hợp pháp đã chuyển sang công ty. Điều 36 yêu cầu tài sản góp vốn không phải tiền phải được định giá và thể hiện thành Đồng Việt Nam, kèm trách nhiệm liên đới nếu cố ý định giá cao hơn giá trị thực tế. Giấy tờ của mô hình góp vốn vì vậy gồm điều lệ, danh sách thành viên, biên bản giao nhận và định giá tài sản, giấy chứng nhận phần vốn góp và sổ đăng ký thành viên theo loại hình công ty.
Nếu là vay mượn, ở mức nguyên tắc khung của pháp luật dân sự, quan hệ là hợp đồng vay tài sản: bên vay phải trả đủ tiền gốc khi đến hạn và trả lãi nếu có thỏa thuận, người cho vay không trở thành thành viên và không chia lãi lỗ của quán ngoài khoản lãi vay đã thỏa thuận. Giấy tờ của mô hình vay gồm văn bản vay ghi rõ số tiền, thời hạn, lãi suất nếu có, cách trả và chứng cứ chuyển tiền. Bài viết không nêu mức lãi suất trần cụ thể vì nguyên văn điều khoản về lãi suất của Bộ luật Dân sự 2015 chưa đọc được trên bản đã lưu.
Những điểm còn chưa rõ
Nguyên văn và số điều của Bộ luật Dân sự 2015 về hợp đồng vay tài sản, mức lãi suất tối đa và hệ quả khi lãi suất vượt trần chưa đọc được. Trường hợp khoản tiền vừa mang tính vay vừa mang tính góp vốn, hoặc góp vốn vào hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân, cần căn cứ giấy tờ cụ thể và chưa được khẳng định trong bài này.
Khi nào nên tìm hỗ trợ thêm
Trước khi nhận tiền, hãy chốt mô hình bằng văn bản và nhờ luật sư rà soát nếu số tiền lớn, có tài sản góp là đất, nhà hoặc có nhiều người cùng đưa tiền. Khi đã lỡ nhận tiền mà không có giấy tờ rõ ràng, hãy lập văn bản xác nhận lại bản chất khoản tiền khi quan hệ còn tốt, kèm sao kê chuyển tiền và các trao đổi liên quan.
Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính tham khảo để hiểu quy định pháp luật, được đối chiếu với văn bản chính thức tại thời điểm đăng và có ghi nguồn kèm theo. Đây không phải là ý kiến tư vấn pháp lý cho một trường hợp cụ thể. Với vụ việc riêng của mình, bạn nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.